Dzisiaj obchodzimy trzecie "urodziny" grupy Mayn Shtetele Mielec.
https://www.facebook.com/groups/1318997264939643
Zapraszam zatem do krótkiego
podsumowania kolejnego roku naszej działalności.
Rok 2022 to rok szczególny -
minęło 80 lat od rozpoczęcia Akcji Reinhardt. To
właśnie Mielec jako pierwszy upamiętnił tę rocznicę.
Nie z takim rozmachem jak odbywalo się to innych miejscowościach (tak zdecydowały władze miasta), 9 marca na budynku
Łojczykówki odsłonięto tablicę upamiętniającą 80 rocznicę deportacji mieleckich
Żydów ( z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie).
Nasza, zorganizowana przez grupę
uroczystość, była też raczej skromna, ale w moim odczuciu tak jest chyba właściwie zważywszy na to
czego dotyczy upamiętnienie.
9 marca 2022 roku stanęliśmy
wspólnie przed pomnikiem upamiętniającym ofiary, przed grobami ofiar odczytując wspomnienia świadków dnia 9 marca
1942 roku, a potem odczytując wspólnie kilkaset z 5 tysięcy nazwisk mieleckich
Żydów, ofiar Holokaustu. Tyle nazwisk udało mi się ustalić do dnia rocznicy. Wspaniale zareagowaliście również na mój apel
wykonania kamyków z nazwiskami ofiar.
Tego dnia kilkuosobową grupą
odwiedziliśmy też wszystkie miejsca, które należało w tym dniu odwiedzić (cmentarze, miejsca
pamięci) zostawiając kamyki z nazwiskami ofiar w każdym z tych miejsc.
Jestem Wam wdzięczna za każdy
wyraz Pamięci. Za wspólną obecność we wszystkich tych miejscach również w
styczniu, wtedy kiedy obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach
Holokaustu, za dbanie o plac na którym stała synagoga, za pamięć bez
szczególnej okazji, kiedy odwiedzacie cmentarze.
Pamiętaliśmy również o 80
rocznicy śmierci rodziny Horn i Matyldy Braun.
Jak co roku dbaliśmy o cmentarz
przy ulicy Traugutta. Jako, że w tym roku mieliśmy suszę, nie było potrzeby
organizowania akcji sprzątania tak często jak w latach ubiegłych. Wystarczyły
dwie duże wspólne akcje i dwie mniejsze, bardziej kameralne. Cmentarz jest
pięknie zaopiekowany.
W czerwcu odbyła się kolejna
edycja Otwartej Bramy Cmentarza w ramach Galicjaner Sztetl Dni Pamięci Żydów
Galicyjskich. Ku mojej dużej radości, pomimo upału frekwencja dopisała i
pojawiło się na tym spotkaniu sporo osób spoza grupy, a na tym bardzo mi zależy, by
informacje o mieleckich Żydach docierały do jak największej liczby mieszkańców.
W czerwcu uczestniczyłam również
w konferencji Forum Dialogu, najstarszej organizacji w Polsce zajmującej się
dialogiem polsko – żydowskim. Zaproponowano mi dołączenie do ogólnopolskiej
sieci liderów i liderek dialogu. Uważam, że jest to dla mnie i Grupy duże
wyróżnienie, wskazujące na to, że to co robimy w Mielcu jest zauważalne i
ważne.
W lipcu spotkaliśmy się w kilkuosobowej grupie osób z Mielca, Radomyśla Wielkiego i Tarnowa na cmentarzu żydowskim w Radomyślu Wielkim, aby upamiętnić 80 rocznicę Zagłady Radomyskich Żydów.
We wrześniu odbyła się promocja
książki Andrzeja Krempy Sztetl Mielec. Z
historii mieleckich Żydów. Pan Andrzej jest członkiem naszej grupy, zatem
jesteśmy niezwykle dumni i gratulujemy.
Książka jest owocem wieloletniej
pracy. Należy podkreślić wkład w jej powstanie całego zespołu Muzeum Historii
Fotografii Jadernówka na czele z kustoszem Januszem Haliszem.
Jako Grupa mamy też swój wkład w powstanie książki. Wiele dyskusji
odbywających się w grupie miało wpływ na pracę badawczą autora. Jestem
ogromnie szczęśliwa, że znalazły się w niej nazwiska osób spoczywających na
cmentarzu przy ulicy Traugutta, dzięki naszym poszukiwaniom i ustaleniom.
Dla mnie sporym wydarzeniem tego
roku było odnalezienie wiadomości dotyczących
pochowanej na cmentarzu przy ulicy Traugutta Matyldy Braun. Wiecie jak
długo milczała.
https://maynshtetelemielec.blogspot.com/2022/09/andrzej-krempa-sztetl-mielec-z-historii.html
13 września stanęliśmy wspólnie
przed pomnikiem upamiętniającym ofiary spalenia synagogi by upamiętnić rocznicę tych tragicznych wydarzeń. Naszymi
gośćmi byli Adam Bartosz i Magdalena Bartosz z Komitetu Opieki nad Zabytkami
Kultury Żydowskiej w Tarnowie.
Od listopada ubiegłego roku
powstało 19 tekstów na blogu z którego
najważniejsze wydają mi się teksty o Icie Weissman i jej mężu oraz tekst o Chai
Rosenblatt.
https://maynshtetelemielec.blogspot.com/2022/05/ita-irena-ostatnia-mielecka-zydowka.html
https://maynshtetelemielec.blogspot.com/2022/07/chaja-rosenblatt-dziewczyna-ze-sztetla.html
Wiosną tego roku podjęliśmy
również działania mające na celu pozostawienie na miejscu (skrzyżowanie ulicy
Kosmonautów z Sienkiewicza) kamienia będącego świadkiem marszu mieleckich Żydów
z 9 marca. Chcemy na tym kamieniu umieścić tabliczkę informacyjną. Niestety
osoba, która zobowiązała się pilotować sprawę, z jakichś względów tego nie
zrobiła, zatem w ubiegłym tygodniu podjęliśmy działania na nowo.
Współpracujemy również z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w
zakresie ustawienia na placu gdzie stała synagoga, tablicy informacyjnej. Jest
już jej projekt (autorką jest Greta Pękała), jest fundator – Stowarzyszenie
Strażnicy Pamięci, jest wykonawca. Mam nadzieję, że po uzyskaniu stosownych
pozwoleń tablica powstanie i mieszkańcy będą mogli dowiedzieć się jak wyglądała
mielecka synagoga i co stało się 13 września 1939 r.
Podsumowując, bo to chyba
najlepsze podsumowanie naszych starań o zachowanie Pamięci o mieleckich Żydach
nadmieniam, że zostałam finalistką Nagrody Polin 2022 co odbieram jako wyraz
uznania dla działań całej grupy, za które to działania ogromnie, ogromnie
wszystkim dziękuję i mam nadzieję, ze wystarczy nam sił na długo, czego Wam i
sobie życzę.
https://polin.pl/pl/aktualnosci/2022/11/08/nominowani-do-nagrody-polin-2022-izabela-sekulska
Izabela Sekulska